خطاب به سردبیر:
دیوید مامِت در یادداشت خود با عنوان «متأسفم میلیاردرها؛ راه گریزی نیست» (۷ اوت)، استدلال میکند که هنگام وقوع آخرالزمان، هیچ میزان ثروتی نمیتواند به فوقثروتمندان کمک کند تا به مکانی امن پناه ببرند؛ زیرا دستیارانشان علیه آنها شورش خواهند کرد و کنترل اوضاع را به دست خواهند گرفت.
آقای مامِت برای تأکید بر نکته مورد نظرش، به پدیده تاریخی «بردگی نظامی» در خاورمیانه اشاره میکند و مینویسد: «ترکهای عثمانی، مملوکهای برده را ابتدا به مقام محافظان و سپس به جایگاه کارگزاران و مدیران ارتقا دادند؛ و همهچیز بهخوبی پیش میرفت تا اینکه مملوکها دست به محاسبه زدند و دریافتند که دیگر نیازی به ترکها ندارند.»
از اینکه موشکافانه به نظر برسم خوشم نمیآید، اما شهرت والاستریت ژورنال به دقت و صحت مطالب، وادارم میکند این گزارش را اصلاح کنم؛ بهویژه آنکه نویسنده کتاب «سربازان برده و اسلام» (۱۹۸۱) هستم. بله، شورش سربازان برده در چندین منطقه، بهویژه مصر، عراق و هند، رخ داده است؛ اما در امپراتوری عثمانی چنین اتفاقی نیفتاد. در سال ۱۸۲۶، سلطان محمود دوم تصمیم گرفت سپاه سربازان برده خود را که به ینیچریها معروف بودند، منحل کند و ارتشی مدرن تأسیس کند. اقدام او علیه این سپاه، که به «واقعه فرخنده» معروف شد، با موفقیت به انحلال نیروی ینیچری پس از چهار قرن انجامید.
به عبارت دیگر، این حاکم بود که دست به محاسبه زد و دریافت دیگر به بردگان نیازی ندارد.
دانیل پایپس
فروم میدل ایست
فیلادلفیا
ضمیمه، ۱۱ اوت ۲۰۲۵: فرانسه را نیز به فهرست مکانهایی اضافه کنید که در آنها یک مملوک، مطابق توصیف دیوید مامِت، به ارباب خود خیانت کرد: این شخص رستم رضا (۱۷۸۳–۱۸۴۵) بود. رضا که اصالتاً ارمنی بود، بهعنوان سربازی برده در مصر خدمت میکرد. او در سال ۱۷۹۸ از سوی صاحبش به ناپلئون هدیه داده شد و به مدت شانزده سال در مقام خدمتکار و محافظ در خدمت رهبر فرانسه بود؛ اما اندکی پیش از کنارهگیری امپراتور در سال ۱۸۱۴ و تبعیدش به جزیره البا، او را ترک کرد. این اقدام ناپلئون را خشمگین و اشراف فرانسه را رسوا کرد. حتی نیویورک تایمز نیز در سال ۱۹۱۱ آن را «موردی شرمآور از رها کردن ارباب» توصیف کرد.
جاناتان نورث، مترجم انگلیسی خاطرات رضا، واکنش آمیخته به شوک آن زمان را چنین توضیح میدهد:
«طبیعتاً در جامعهای که برای مقام و وظیفه بیش از خانواده ارزش قائل بود، اقدام خودخواهانه یک پیشخدمت، از دید نخبگان باسواد ــ که خود نیز به چنین خدمتکارانی متکی بودند ــ رفتاری غیرعادی و ناپسند تلقی میشد. افزون بر این، به نظر میرسد رستم گرفتار نوعی شرقشناسی عجیبوغریب شده بود؛ نگرشی که بر اساس آن، انتظار میرفت یک خدمتکار (یا برده) تا پای جان به ارباب خود وفادار بماند. در تصور عمومی، خدمتکاران شرقی چنان وفادار بودند که حتی حاضر میشدند کشته شوند و همراه با اربابانشان به خاک سپرده شوند. اما رستم زندگی آسوده در کنار خانوادهاش را ترجیح داده بود و ناپلئون نیز ناچار شده بود بهتنهایی راهی تبعید شود.
از دیدگاه بناپارتیها، رفتار رستم نمونهای از رفتار فردی فرومایه و ناسپاس بود؛ مردی که از عناوین و امتیازات برخوردار شده بود و میبایست تحت هر شرایطی وفادار باقی میماند.»

