چهار نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا این هفته از رئیسجمهور ترامپ فاصله گرفتند و با دموکراتها همراه شدند تا قطعنامهای را به تصویب برسانند که خواستار پایان جنگ با ایران است. هرچند شمار این نمایندگان اندک بود، اما اهمیت سیاسی آن قابل توجه است. از دیدگاه دکتر دانیل پایپس، بنیانگذار فروم میدل ایست، این اتفاق نشانه تحولی بزرگتر است.
پایپس در برنامه روز پنجشنبه «نمایش ازرا لوانت» با مجری مهمان، شیلا گان رید، گفتوگو کرد و توضیح داد که این رأیگیری چه معنایی برای ترامپ، برای جنگ، و برای جنبش گستردهتر اسلامگرا که از حاشیه تحولات را دنبال میکند، دارد.
پایپس با اشاره به اینکه این رأیگیری بازتاب احساس فزایندهای در میان آمریکاییهاست که جنگ بهخوبی پیش نمیرود و کنگره باید درباره نحوه پایان دادن به آن اظهارنظر کند، گفت: «رئیسجمهور ترامپ در حال از دست دادن کنترل قاطع خود بر مجلس نمایندگان و سناست.»
بر اساس قانون اختیارات جنگی، رئیسجمهور میتواند بدون تأیید کنگره تا ۶۰ روز در عملیات نظامی مشارکت کند، اما نه بیشتر. پایپس استدلال کرد که این رأی نشان میدهد نمایندگان مردم در حال ترسیم همین خط قرمز هستند.
به گفته او، خودِ جنگ که در فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، از همان ابتدا بیش از حد جاهطلبانه بود. ترامپ خواستار سرنگونی رژیم ایران، نابودی برنامه هستهای این کشور و برچیدن توانمندی موشکهای بالستیک آن شد.
پایپس گفت: «نمیتوان همه این اهداف را محقق کرد؛ بهویژه بدون اعزام نیروهای زمینی قابل توجه و بدون ایجاد حمایت مردمی که چنین اقدامی به آن نیاز دارد.»
او افزود: «در ماههای فوریه و مارس هیچ تلاشی برای جلب حمایت افکار عمومی صورت نگرفت و اکنون همه کشورهای غربی، و در واقع همه مردم جهان متمدن، بهای آن را میپردازند.»
بنابراین، این جنگ چگونه پایان خواهد یافت؟ پایپس معتقد است محتملترین سناریو، توافقی مشابه برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در دوران اوباما در سال ۲۰۱۵ است؛ توافقی که امتیازاتی برای هر دو طرف به همراه دارد، اما جمهوری اسلامی را همچنان پابرجا و قدرتمند باقی میگذارد.
او خاطرنشان کرد که راهبرد ایران، صرفاً صبر کردن است. ترامپ تنها دو سال و نیم دیگر در قدرت خواهد بود، در حالی که تهران انگیزه فراوانی دارد تا مذاکرات را بهکندی پیش ببرد و منتظر روی کار آمدن دولتی باشد که احتمالاً در ژانویه ۲۰۲۹ رویکردی سازگارتر با ایران خواهد داشت.
شیلا گان رید سپس به پیامدهای این وضعیت برای کانادا پرداخت و یادآور شد که، بنا بر برآوردهای مختلف، از چند صد تا چند هزار نفر از افراد مرتبط با رژیم ایران هماکنون آزادانه در کانادا زندگی میکنند و دولت لیبرال نه تمایل و نه توانایی اخراج آنان را از خود نشان داده است.
پایپس با این ارزیابی موافقت کرد و گفت تهدید داخلی کاملاً واقعی است و باید آن را بخشی از پدیدهای بسیار گستردهتر دانست.
او گفت: «اسلامگرایی پویاترین ایدئولوژی تمامیتخواه جهان امروز است؛ نه کمونیسم، نه فاشیسم، بلکه اسلامگرایی.»
پایپس یادآور شد که از سال ۲۰۱۳ استدلال کرده است این جنبش در کشورهای سنتیِ دارای اکثریت مسلمان، در سطح جهانی رو به افول بوده است. با این حال، هشدار داد که اکنون این روند ممکن است معکوس شود.
او گفت: «اگر این توافق به اندازه کافی بد باشد، میتواند به اسلامگرایی جهانی جان تازهای ببخشد و آن را بار دیگر قدرتمندتر کند.»
