چگونه باید نقش نفت را در زندگی خود ارزیابی کنیم؟ آیا پنجاه سال است که با «فضولات شیطان» زندگی می‌کنیم؟ یا نفت عنصری ضروری برای دستیابی به رفاهی بی‌سابقه بوده است که اکنون باید جای خود را به منابع تجدیدپذیر بدهد؟ و این مناقشه اخیر در خاورمیانه چگونه می‌تواند تعامل میان نفت، خاورمیانه، دلار و بازارهای جهانی را به‌طور بنیادین دگرگون کند؟
دیدگاه‌های بن کیهیل، ژاک دو لاروزیر، جان ام. دویچ، مارک فینلی، جفری ای. فرانکل، استیون فریز، کالن اس. هندریکس، میکائل هوتر، هارولد جیمز، ریچارد جِرام، گری ان. کلایمن، آن او. کروگر، دزموند لاکمن، مایکل لیند، دن ماهافی، رابرت ای. منینگ، توماس مایر، اوالد نووتنی، جیم اونیل، دانیل پایپس، هولگر اشمیدینگ، ادوین ام. ترومن، ویلیام آر. وایت و چن ژائو
آیا نفت یک کابوس است؟ لزوماً نه. اگر نفت به‌درستی مدیریت شود ــ و نروژ در این زمینه نمونه‌ای آرمانی به شمار می‌رود ــ درآمد حاصل از آن می‌تواند موهبتی باشد که هم مردم را ثروتمندتر می‌کند و هم بر نفوذ کشور می‌افزاید. مشکل اینجاست که مدیریت درست این ثروت مستلزم انضباط، صداقت و دوراندیشی فراوان است؛ ویژگی‌هایی که به‌ندرت در میان رهبران کشورها یافت می‌شود. در حال حاضر، بسیار جالب است که ببینیم کشور گویان، که به‌تازگی از موهبت عظیم نفت برخوردار شده است، چگونه در این مسیر پرمخاطره پیش خواهد رفت.
در پنجاه سال گذشته چه آموخته‌ایم؟ نخست اینکه «سلاح نفت» آن‌قدر کُند و ناکارآمد است که عملاً کارایی چندانی ندارد؛ کافی است به ناکامی روسیه در به زانو درآوردن اروپا از طریق قطع گاز نگاه کنیم. دوم اینکه گاز طبیعی را نباید سوزاند و هدر داد، زیرا منبعی بسیار ارزشمند است؛ کافی است از قطری‌ها بپرسید. سوم اینکه نظریه «اوج تولید نفت»، دست‌کم تا امروز، افسانه‌ای بیش نبوده است؛ چراکه ترکیبی از صرفه‌جویی و فناوری‌های نوین همچنان به گسترش ذخایر قابل‌بهره‌برداری نفت منجر می‌شود. چهارم اینکه موسی، برخلاف آنچه در شوخی‌ها گفته می‌شد، مسیر را اشتباه نرفته بود؛ زیرا اسرائیل از ذخایر قابل‌توجه هیدروکربنی برخوردار است. و سرانجام اینکه نظام جهانی نفت می‌تواند تقریباً هر ترکیبی از سوءمدیریت (ونزوئلا)، ناآرامی‌های داخلی (لیبی و عراق) و تحریم‌ها (روسیه) را تاب بیاورد.
جنگ اسرائیل و حماس چه تأثیری بر بازارهای نفت خواهد گذاشت؟ احتمالاً تأثیر چندانی نخواهد داشت. تا زمان نگارش این مطلب (۸ نوامبر ۲۰۲۳)، حزب‌الله از ورود به جنگ، فراتر از انجام اقداماتی نمادین، خودداری کرده است؛ حوثی‌ها نیز توان چندانی برای تأثیرگذاری بر روند جنگ ندارند؛ دولت سوریه با اولویت‌های مهم‌تری روبه‌روست؛ و تهران نیز تمایلی به ورود به یک درگیری متعارف با اسرائیل، چه رسد به رویارویی با ایالات متحده، ندارد.
نقش شایسته نفت چیست؟ نفت و آب از کالاهای بنیادین زندگی مدرن هستند. بنابراین، برنامه‌ریزی برای حذف یکی از آن‌ها، دست‌کم در آینده قابل پیش‌بینی، به همان اندازه غیرواقع‌بینانه است که بخواهیم دیگری را کنار بگذاریم. باید نفت را موهبتی برای بشریت دانست و ارج نهاد؛ هرچند نمی‌توان آسیب‌های انکارناپذیر آن را نادیده گرفت، به‌ویژه زمانی که درآمد حاصل از آن در مقایسه با جمعیت کشور بیش از حد باشد و غروری مهارناپذیر ایجاد کند (نمونه آن دوران شاه است). بنابراین، بله، به‌درستی می‌توان نفت را «طلای سیاه» نامید.
