ثنا مقبول: برای شروع، در نخستین بخش برنامه درباره وضعیت خاورمیانه، دکتر فادی هیلانی، همکار ارشد و مدیر برنامه خاورمیانه در شورای ملی روابط عرب و آمریکا، و همچنین دکتر دانیل پایپس، بنیانگذار فروم میدل ایست، به ما پیوسته‌اند. آقایان، از اینکه به ما پیوستید و در اتاق خبر حضور یافتید، بسیار سپاسگزاریم. ...
دکتر دنیل، می‌خواهم نظر شما را درباره لحن تند و قاطع دولت آمریکا نیز بدانم؛ به‌ویژه اظهارات آقای ترامپ که گفته است در واکنش به حملات ایران، ضربه‌ای بسیار سنگین به این کشور وارد خواهد کرد. البته تحریم‌های اقتصادی گسترده‌ای نیز اعمال شده است. اما آیا به نظر شما، با توجه به ادبیاتی که از سوی دولت آمریکا شنیده می‌شود، این احتمال وجود دارد که ایالات متحده اقدام نظامی را نیز مدنظر قرار دهد و سطح تنش‌ها را افزایش دهد؟ البته رئیس‌جمهور آمریکا پیش از این نیز اظهارات تندی داشته که در عمل پیگیری نشده‌اند؛ با این حال، آیا فکر می‌کنید ممکن است وضعیت کنونی به آن سمت‌وسو کشیده شود؟
دنیل پایپس: این احتمال وجود دارد، اما اگر چنین شود، مرا غافلگیر خواهد کرد. در واقع، مناقشه نظامی به بن‌بست رسید. هیچ‌یک از طرفین پیروز نشدند و هیچ‌کدام نیز واقعاً تمایلی به از سرگیری درگیری نظامی ندارند. بنابراین، این وضعیت به یک مناقشه اقتصادی تبدیل شده است که در آن هر طرف امیدوار است طرف مقابل زودتر تسلیم شود و هر دو نیز نهایت تلاش خود را برای اعمال فشار اقتصادی بر یکدیگر به کار می‌گیرند.
و بله، ممکن است گاه‌به‌گاه شاهد تنش‌های نظامی باشیم—همان‌طور که دیروز دیدیم—اما اگر این وضعیت دوباره به یک جنگ تمام‌عیار تبدیل شود، بسیار تعجب خواهم کرد؛ آن هم با وجود لفاظی‌ها و تهدیدهای مکرر رئیس‌جمهور ترامپ، یا حتی تهدیدهای مشابهی که از سوی تهران مطرح می‌شود. بنابراین، مسئله اصلی اقتصادی است. چه کسی زودتر عقب‌نشینی می‌کند؟ چه کسی زودتر تسلیم می‌شود؟ آیا ایرانی‌ها خواهند بود که از جنبه‌های گوناگون—از جمله تأمین مواد غذایی و برق—در رنج و سختی قرار می‌گیرند؟ یا اینکه فشارهای خارجی بر ایالات متحده، و همچنین فشارهای داخلی بر رئیس‌جمهور برای مقابله با تورم، مهار هزینه‌های فزاینده انرژی و مسائل دیگری از این دست، تعیین‌کننده خواهد بود؟
حدود چهار ماه است که وضعیت به همین منوال ادامه دارد و هیچ نشانه مشخصی از اینکه اوضاع به کدام سو خواهد رفت، دیده نمی‌شود. هر یک از طرفین بر موضع خود پافشاری کرده‌اند و این وضعیت ممکن است برای مدتی طولانی ادامه یابد. البته باید افزود که پس از انتخابات ماه نوامبر در ایالات متحده، پرزیدنت ترامپ برای دست زدن به اقدام نظامی، دست بازتری نسبت به پیش از انتخابات خواهد داشت.
مقبول: درست است. دکتر دنیل، وقتی به نحوه واکنش تاریخی ایران به تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی نگاه می‌کنیم، به نظر می‌رسد این کشور طوری عمل کرده است که گویی چیز زیادی برای از دست دادن ندارد و شاید بتواند با وجود همه آن تحریم‌ها همچنان قدرتمند بماند و موضعی قاطع‌تر اتخاذ کند. آیا وضعیت کنونی با آنچه در گذشته از ایران دیده‌ایم، تفاوت دارد؟
پایپس: خیر؛ در واقع، ایرانی‌ها طی تقریباً نیم‌قرن گذشته چیزی را تحت عنوان «اقتصاد مقاومتی» شکل داده‌اند و برای چنین وضعیتی کاملاً آمادگی دارند. ایالات متحده برای چنین شرایطی آماده نشده است. بنابراین، این مسئله‌ای تازه برای ایالات متحده و در حقیقت برای بخش بزرگی از جهان به شمار می‌رود؛ اما حکومت ایران برای چنین وضعیتی تدارک دیده و می‌داند چه می‌کند. این حکومت مطالبات سنگینی از مردم خود دارد و آن‌ها را از نیازهای اقتصادی معمول محروم می‌سازد، اما شاید بتواند از پس پیامدهای آن برآید. ما در اوایل سال ۲۰۲۶ دیدیم که چگونه با ارتکاب ده‌ها هزار مورد قتل، مردم را سرکوب کرد. اکنون مردم در وضعیتی مطیع و سرکوب‌شده به سر می‌برند. آیا دوباره دست به قیام خواهند زد؟ هیچ‌یک از ما قادر به پیش‌بینی این امور نیستیم...
مقبول: دکتر دنیل، در مراحل پیشین تشدید تنش‌ها، بسیاری از کشورهای خاورمیانه نیز هدف حملات ایران علیه منافع ایالات متحده قرار گرفتند. ارزیابی شما از این وضعیت چیست؟ آیا شرایط کنونی با آنچه در آغاز درگیری شاهد آن بودیم، تفاوتی دارد؟ آیا نحوه واکنش این کشورها به چنین حملاتی تغییر خواهد کرد، یا معتقدید که تغییر پویایی‌های منطقه خاورمیانه—با توجه به گشوده شدن جبهه‌های دیگر و همگرایی کشورها—شرایط متفاوتی را رقم زده و تغییرات عمده‌ای در وضعیتی که ایران اکنون در آن فعالیت می‌کند، ایجاد کرده است؟
پایپس: پیش از پاسخ دادن به پرسش فعلی‌تان، اجازه دهید به پرسش قبلی‌تان پاسخ دهم. چه کسی زودتر کوتاه می‌آید؟ من متمایل به این هستم که بگویم ایالات متحده زودتر کوتاه خواهد آمد. همان‌طور که گفتم، ایرانی‌ها خود را برای این لحظه آماده کرده‌اند و به‌گونه‌ای برای آن مهیا هستند که دولت آمریکا نیست. بنابراین، هرچند با تأسف، اما شرط می‌بندم که ایرانی‌ها پیروز خواهند شد.
در خصوص پرسش فعلی شما، به گمان من حمله رژیم ایران به اماراتی‌ها، سعودی‌ها، بحرینی‌ها و دیگران—و اخیراً به اردنی‌ها—اشتباهی فاحش بود؛ یک اشتباه بزرگ. آن‌ها همسایگان خود—بسیاری از همسایگانشان—را چنان از خود رانده‌اند که پیامدهای این وضعیت تا سال‌ها و شاید دهه‌های آینده ادامه خواهد داشت. برخلاف تصور رهبران تهران، دولت‌های این کشورهای همسایه نه‌تنها از ایالات متحده یا اسرائیل فاصله نگرفته‌اند، بلکه در واقع بیش از پیش به سوی واشینگتن متمایل شده‌اند. بنابراین، این اقدام اشتباه بود. ایرانی‌ها همچنان به تکرار این اشتباه ادامه می‌دهند؛ چنان‌که همین دیروز شاهد حمله به پایگاه‌هایی در اردن بودیم. آن‌ها تصور می‌کنند که این کار ایده خوبی است؛ در حالی که ایده خوبی نیست، اما همچنان به انجام آن ادامه می‌دهند.
مقبول: دکتر دنیل، آیا به نظر شما راهی وجود دارد که ایران در خاورمیانه از سوی نهاد یا کشوری خاص مورد حمایت قرار گیرد؟ به‌ویژه عمان، با توجه به موقعیتش در تنگه هرمز، یا از طریق توافق‌هایی که بتواند به کاهش فشارهای اقتصادی کنونی کمک کند یا امکان بهره‌برداری بیشتر از اهرم تنگه هرمز و اتخاذ موضعی قوی‌تر را فراهم سازد؟ آیا فکر می‌کنید در حال حاضر بازیگری وجود دارد که از ایران حمایت کند؟
پایپس: خیر، ایران در خاورمیانه بسیار منزوی است. شما به عمان اشاره کردید؛ کشوری که تا حدی با تهران همکاری دارد. اما ایران در چین حامی مهمی دارد. چین حدود ۹۰ درصد نفت ایران را خریداری می‌کند و انواع و اقسام کالاهای دارای کاربرد دوگانه را برای ایران تأمین می‌کند. چین در عرصه جهانی حامی جمهوری اسلامی است. بنابراین، ایران قطعاً در خاورمیانه منزوی است، اما در صحنه جهانی انزوای کمتری دارد.
مقبول: بسیار خب. دکتر دنیل، از اینکه با ما همراه شدید و در اتاق خبر حضور یافتید، بسیار سپاسگزارم.
