در ۷ اکتبر، «همهچیز» در اسرائیل تغییر کرد؛ اما در واقع چنین نشد. با وجود سخنان فراوان نخستوزیر درباره پیروزی و نظرسنجیهایی که نشان میدهد مردم از رویکردی جدید و سختگیرانه حمایت میکنند، مقامات اسرائیلی و نهادهای امنیتی این کشور، حتی پیش از آنکه همه اجساد دفن شوند، نشانههایی از بازگشت به همان سیاستهای شکستخورده قدیمی را بروز دادهاند.
این سیاستهای شکستخورده، در اصل، بر یک فرض اشتباه استوارند: این باور که اعطای امتیازاتی مانند مجوزهای کار بیشتر در اسرائیل، گسترش محدوده ماهیگیری و کمکهای مالی خارجی، به فلسطینیها چیزی برای از دست دادن میدهد، آنها را آرامتر میکند و انگیزهشان برای خشونت را کاهش میدهد.
نشانههای این بازگشت غمانگیز عبارتاند از:
نهادهای امنیتی با ورود ۸۰۰۰ کارگر از کرانه باختری به اسرائیل، عمدتاً برای کار در بخش کشاورزی، موافقت کردند. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که وزیر کشاورزی اسرائیل به همکاران خود اطمینان داد این کارگران بررسی امنیتی شدهاند و خطری ندارند. ظاهراً این واقعیت که هزاران کارگر اهل غزه بر اسرائیل جاسوسی کرده و در کشتار ۷ اکتبر همدست بودهاند، بهراحتی به فراموشی سپرده شده است.
در خودِ کرانه باختری، فرمانده ارشد اسرائیل دستورالعملهای متناقضی برای محدود کردن رفتوآمد اعراب صادر کرد؛ دستوراتی که در ظاهر سختگیرانه به نظر میرسیدند، اما در عمل تغییر چندانی ایجاد نمیکردند. همانطور که شورای منطقهای بنیامین توضیح داد: «کارگران عرب اجازه ورود به شهرهای اسرائیلی را ندارند؛ آنها فقط شبها اجازه ورود به مناطق صنعتی را خواهند داشت.» مگر غارتگران و قاتلان فقط در طول روز مرتکب جنایت میشوند؟
تشکیلات خودگردان فلسطین که ظاهراً بخشی از کرانه باختری را اداره میکند، نهتنها حمایت کامل خود را از کشتار حماس اعلام کرد، بلکه به نقش خود در آن نیز افتخار کرد. این تشکیلات همچنین از مساجد تحت کنترل خود خواست به نمازگزاران آموزش دهند که نابودی یهودیان یک وظیفه اسلامی است. با وجود این، کابینه اسرائیل همچنان به انتقال درآمدهای مالیاتی به تشکیلات خودگردان ادامه میدهد. یوآو گالانت، وزیر دفاع، از این تصمیم حمایت کرد و گفت: «مناسب است که این وجوه فوراً به تشکیلات خودگردان فلسطین منتقل شود تا نیروهای آن، که به جلوگیری از تروریسم کمک میکنند، از آن استفاده کنند.» (به نظر میرسد این ایدهی «غنیسازی» هیچگاه از بین نمیرود.)
وزیر امنیت ملی، ایتامار بن گویر، تلاش کرد قوانین درگیری برای افسران پلیس را تسهیل کند و به آنها اجازه دهد در شرایط اضطراری به پای مهاجمان شلیک کنند، اما بنی گانتز، عضو کابینه جنگ، موفق شد رأیگیری را به تعویق بیندازد و در نتیجه مقررات محدودکنندهتر همچنان حفظ شدند.
پنج روز پس از ۷ اکتبر، اسرائیل وزارت دیپلماسی عمومی خود را تعطیل کرد؛ اقدامی که نمادی کامل از ناکامی تاریخی این کشور در حوزه اطلاعرسانی عمومی بود.
در مقابل، وزیر ارتباطات اسرائیل شبکه تلویزیونی قطری الجزیره را «بلندگوی تبلیغاتی» خواند که علیه اسرائیل تحریک میکند و تلاش کرد دفتر آن را در اسرائیل تعطیل کند. اما دولت اسرائیل توصیه او را رد کرد تا دولت قطر را ــ که در آزادی چند گروگان نقش داشت ــ ناراحت نکند و بدینترتیب، نقش قطر در زمینهسازی برای کشتار ۷ اکتبر را نادیده گرفت. یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، حتی پا را فراتر گذاشته و خواستار «خودداری از انتقاد از قطر» شده است.
پیش از این کشتار، اسرائیل روزانه ۴۹ میلیون لیتر ــ معادل ۹ درصد مصرف روزانه غزه ــ از طریق سه خط لوله به این منطقه منتقل میکرد. پس از حملات، همه این خطوط قطع شدند؛ اما این وضعیت تنها بیست روز دوام آورد و سپس اسرائیل انتقال ۲۸.۵ میلیون لیتر را از طریق دو خط لوله از سر گرفت. چرا هر سه خط لوله فعال نشدند؟ چون حماس در ۷ اکتبر به خط سوم آسیب رسانده بود و این خط نیاز به تعمیر داشت. جای نگرانی نیست: سرهنگ ایلاد گورن از ارتش اسرائیل اعلام کرد دفتر او «تیمی از کارشناسان تشکیل داده که وضعیت انسانی غزه را بهصورت روزانه ارزیابی میکنند.» آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل بیتینو، این اقدام را «حماقت محض» توصیف کرد. همچنین گزارش شده است که ارسال سوخت نیز از سر گرفته شده است.
صحبت از پیروزی، مانع ظهور سریع روحیه شکستطلبی نشد. آوی ایساخاروف، خالق فودا، میگوید: «من هیچ نشانهای از پیروزی در این آشفتگی نمیبینم.» اورلی نوی از بتسلم خطاب به اسرائیلیها میگوید: «من هیچ علاقهای به پیروزیای که به من پیشنهاد میکنید ندارم... من آمادهام شکست را بپذیرم.»
مدیر یک دبیرستان دولتی در تلآویو، ۴۵ دقیقه را صرف صحبت با سه دانشآموزی کرد که پوشان پرچم اسرائیل بر دوش وارد مدرسه شده بودند. یکی از دانشآموزان گزارش داد که مدیر در طول این گفتوگو اشاره کرده بود برخی دانشآموزان دیگر به چنین نمایش میهنپرستانهای اعتراض دارند و افزوده بود: «اگر تعداد زیادی از دانشآموزان پوشان پرچم اسرائیل به مدرسه بیایند، فوراً جلوی این کار را میگیرم.»
در پایان مقالهای پیشین، انتظار داشتم که «روحیه ملتهب کنونی اسرائیل احتمالاً بهمرور فروکش کند، الگوهای قدیمی دوباره ظاهر شوند و اوضاع به حالت عادی بازگردد.» من از یک جهت اشتباه میکردم؛ این روند نه در طول زمان، بلکه تقریباً بلافاصله آغاز شد.
ضمیمه ــ ۱۷ نوامبر ۲۰۲۳: واقعیتِ ازسرگیری ارسال سوخت از سوی اسرائیل ــ که در بالا به آن اشاره شد ــ اکنون تأیید شده است: «روزانه دو کامیون سوخت برای نیازهای سازمان ملل و پشتیبانی از سامانههای آب و فاضلاب وارد غزه میشود.» جای تعجب نیست که در بیانیه مربوط به این تصمیم آمده است کابینه جنگ «بر اساس توصیه ارتش اسرائیل و شینبت، و به درخواست مقامات آمریکایی» با این اقدام موافقت کرده است.
منتقدان واکنش تندی نشان دادند.
- ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی: «تا زمانی که گروگانهای ما حتی موفق به ملاقات با صلیب سرخ نشدهاند، هیچ دلیلی برای ارائه کمکهای بشردوستانه به دشمن وجود ندارد.»
- وزیر دارایی، بزالل اسموتریچ: «این یک اشتباه فاحش است و با تصمیم کابینه کامل امنیتی در تضاد قرار دارد. این اقدام ضعف را مخابره میکند، به دشمن اکسیژن میدهد و به یحیی سنوار، رهبر حماس، اجازه میدهد با آسودگی در پناهگاه مجهز به تهویه مطبوع خود بنشیند، اخبار را تماشا کند و به دستکاری افکار عمومی اسرائیل و خانوادههای گروگانها ادامه دهد.»
- آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل بیتینو: «دست از ارسال سوخت برای نازیهای حماس بردارید! اظهاراتی مانند اینکه «حتی یک قطره سوخت» وارد غزه نخواهد شد، اکنون به ورود هزاران لیتر سوخت بهصورت یکجانبه و بدون دریافت هیچ اقدام بشردوستانهای برای گروگانهای ما تبدیل شده است. من خواستار توقف فوری این بیاحتیاطی هستم.»
بهروزرسانی ــ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳: وزیر دارایی، بزالل اسموتریچ، در نامهای به وزیر دفاع، یوآو گالانت، نوشت:
«بر اساس اطلاعاتی که دریافت کردهام، به نظر میرسد بخشهایی از دستگاه امنیتی شروع به تدوین سیاست اسرائیل برای روز پس از پیروزی در جنگ کردهاند... باید فوراً به ارتش اسرائیل و وزارت دفاع دستور داده شود رسیدگی به این موضوع را متوقف کنند و تیمهایی را که برای این منظور تشکیل شدهاند، منحل سازند. اسرائیلِ پس از ۷ اکتبر دیگر همان کشور سابق نیست. باورهایی که در گذشته به آنها پایبند بودیم، دیگر اعتباری ندارند. نهادهایی که بخشی از مفاهیم شکستخورده پیشین بودند ــ و حتی آنها را رهبری میکردند ــ نمیتوانند مسئولیت تدوین راهحلهای جدید را بر عهده بگیرند.»
بهروزرسانی ــ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۳: الکس ناخومسون در مقاله «فقط پیروزی اسرائیل میتواند گروگانها را آزاد کند» مینویسد:
«در حالی که مذاکرات [با حماس] بهکندی پیش میرفت، اسرائیل تصمیم گرفت حمله قریبالوقوع خود را به تعویق بیندازد و به غیرنظامیان اجازه دهد به سمت جنوب حرکت کنند؛ ظاهراً به این دلیل که یحیی سنوار، رهبر حماس، تهدید کرده بود مذاکرات را لغو خواهد کرد.
چند روزی است که به نظر میرسد ارتش اسرائیل متوقف شده و اسیر انحرافها و بازیهای روانی سنوار شده است. او تا حد ممکن وقتکشی میکند تا چیزی را که بیش از هر چیز به آن نیاز دارد ــ یعنی زمان ــ به دست آورد، آن هم بدون آنکه حتی یک گروگان را آزاد کند. پیشروی ارتش اسرائیل متوقف شده و بهطرزی باورنکردنی، برتری دوباره در حال بازگشت به حماس است.»
بهروزرسانی ــ ۱ دسامبر ۲۰۲۳: برای نسخه کاملتر این استدلال، همراه با بهروزرسانیهای جزئی، به مقاله «بازگشت سریع سیاست فاجعهبار اسرائیل» در میدل ایست کوارترلی مراجعه کنید.
